مغربي صحارا


مغربي صحارا يا اولھ صحارا (انگريزي: Western Sahara ) عربي ۾ الصحراء الغربيه اتر ۽ اولھ آفريڪا جي مغرب واري خطي ۾ واقع ھڪ تڪراري علائقو آهي جنھن جي پکيڙ 2,66,000 چورس ڪلوميٽر آهي جنھن مان ڪجھ حصي تي صحراوي عرب ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ جي نالي سان قائم آهي جيڪا ھڪ خودساخته اعلانيل ريپبلڪ يا ملڪ آھي. ھن تڪراري علائقي جو باقي حصو مراڪش جي اختيار ۾ آهي. ملڪ دنيا جي ڇڊي آبادي وارن وڏن ملڪن ۾ شامل آھي جنھن جو وڏو علائقو ريگستاني ۽ ميداني آھي. علائقي جي ڪل آبادي اٽڪل پنج لک آهي[2]. جنھن مان آبادي جو وڏو حصو خطي جي سڀ کان وڏي شھر لعيون ۾ رھي ٿو.

مغربي صحارا
الصحراء الغربية
تڪراري علائقو
مغربي صحارا جو نقشو
مغربي صحارا جو نقشو
متناسقات: 25°N 13°W / 25°N 13°W / 25; -13
ملڪ
وڏي ۾ وڏو شهرلعيون
ايراضي
 • ڪُل266,000 ڪلوميٽراسڪوائر (103,000 اسڪوائر ميل)
آبادي
 • ڪُل538,755[1]
 • گھاٽائي2.03/km2 (5.3/sq mi)
 (2016)
آئي ايس او 3166 ڪوڊEH

تاريخسنواريو

ويھين صديءَ تائين ھي خطو اسپين جي قبضي ۾ رھيو. مراڪش جي مطالبي تي 1963ع کان وٺي ھي علائقو گڏيل قومن جي غير خودمختيار ملڪن جي فھرست ۾ شامل آھي. [3] ان فھرست ۾ ھي علائقو آبادي ۽ پکيڙ ۾ سڀ کان وڏي ۾ وڏو ملڪ آهي. 1965 م گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي ھڪ قرارداد ذريعي اسپين کان مطالبو ڪيو ھو تہ مغربي صحارا جي بيٺڪيت واري حيثيت ختم ڪري[4]1966 ۾ جنرل اسيمبلي ھڪ ٻي قرارداد وسيلي اسپين کان اتي حق خوداراديت لاءِ ريفرينڊم ڪرائڻ جو مطالبو ڪيو[5]1957ع کان مراڪش ھن علائقي جو دعويدار ھيو پر اھو اسپين جي قبضي ۾ ھيو. 1975 ۾ اسپين ان تان پنھنجو انتظامي اختيار ختم ڪري ڇڏيو ۽ مراڪش ۽ موريطانيا جي گڏيل انتظام جي حوالي ڪيو[6]. جنھن سان انھن ٻنھي ملڪن جي فوج ۽ مقامي ماڻھن جي صحاروي قومي تحريڪ واري جماعت پوليساريو فرنٽ وچ ۾ جنگ ڇڙي وئي. قومي تحريڪ جي ان جماعت صحاروي عرب ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ قائم ڪري ان جي جلاوطن حڪومت الجيريا جي شھر تندوف مان ھلائي رھي آھي. موريطانيا 1979ع ۾ ھن علائقي جي دعوا تان ھٿ کڻي ويو باقي ھن علائقي جو ڪافي حصو مختلف شھرن ۽ قدرتي وسيلن سميت مراڪش جي اصل اختيار ۾ آهي. گڏيل قومن پوليساريو فرنٽ کي صحاروي ماڻھن جي جائز نمائنده ڪندڙ تنظيم تسليم ڪيو آهي صحاروي ماڻھن جي حق خوداراديت جي مطالبي تي اڃان قائم آهي [7][8]. 1991ع م گڏيل قومن جي مدد سان جنگبندي جو معاھدو عمل ۾ آيو جنھن بعد ھن خطي جو ٻہ ڀاڱي ٽي حصو مراڪش جي حڪومت جي اختيار ۾ آهي جنھن جي حمايت آمريڪا ۽ فرانس ڪري ٿو باقي حصو الجيريا جي تعاون سان قائم صحاروي عرب ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ جي اختيار ۾ آهي[9]. روس ان معاملي ۾ غيرجانبدار رھيو آھي. پوليساريو فرنٽ جي ريپبلڪ کي 46 ملڪ تسليم ڪري چڪا آھن ۽ ان کي آفريڪي يونين ۾ پڻ رڪنيت ملي چڪي آهي. مسلمان ملڪن جي اڪثريت ۽ عرب ليگ مراڪش جي دعوا کي تسليم ڪن ٿا[10] [11].[12][13] 1984 ۾ آفريڪي يونين صحاروي عرب ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ کي ھڪ ملڪ جي حيثيت ۾ تسليم ڪيو ۽ ان کي ان حيثيت سان رڪنيت ڏني تہ مراڪش احتجاج ڪندي آفريڪي يونين مان نڪري ويو. 30 جنوري 2017 ۾ مراڪش يونين ۾ ان تنازعي جي پرامن حل واري يونين جي موقف جي ڪري واپس شامل ٿي ويو.

حوالاسنواريو

  1. "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. حاصل ڪيل 10 September 2017. 
  2. Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009). World Population Prospects, Table A.1. United Nations. https://www.un.org/esa/population/publications/wpp2008/wpp2008_text_tables.pdf. Retrieved 12 March 2009. 
  3. Mariano Aguirre, Vers la fin du conflit au Sahara occidental, Espoirs de paix en Afrique du Nord Latine in: Le Monde diplomatique, Novembre 1997
  4. United Nations General Assembly. "Resolutions Adopted by the General Assembly During Its Twentieth Session – Resolution 2072 (XX) – Question of Ifni and Spanish Sahara". 
  5. "Milestones in the Western Sahara conflict". وقت 27 February 2012 تي اصل کان آرڪائيو ٿيل.  Unknown parameter |url-status= ignored (مدد)
  6. González Campo, Julio. "Documento de Trabajo núm. 15 DT-2004. Las pretensiones de Marruecos sobre los territorios españoles en el norte de África (1956–2002)" (PDF) (ٻولي ۾ Spanish). Real Instituto Elcano. صفحو. 6. وقت 4 March 2016 تي اصل (PDF) کان آرڪائيو ٿيل. 
  7. Stefan Gänzle; Benjamin Leruth; Jarle Trondal (15 November 2019). Differentiated Integration and Disintegration in a Post-Brexit Era. Taylor & Francis. p. 191. ISBN 978-0-429-64884-7. https://books.google.com/books?id=gaS-DwAAQBAJ&pg=PT191. 
  8. "United Nations General Assembly Resolution 34/37, The Question of Western Sahara". undocs.org. United Nations. A/RES/34/37. حاصل ڪيل 28 March 2017. 
  9. Baehr, Peter R. The United Nations at the End of the 1990s. 1999, page 129.
  10. "Arab League Withdraws Inaccurate Moroccan maps". Arabic News, Regional-Morocco, Politics. وقت 22 October 2013 تي اصل کان آرڪائيو ٿيل. سانچو:Unreliable source?
  11. "Report of the Secretary-General on the situation concerning Western Sahara (paragraph 37, p. 10)" (PDF). حاصل ڪيل 4 October 2014. 
  12. Watch, Western Sahara Resource. "Western Sahara not part of EFTA-Morocco free trade agreement – wsrw.org". www.wsrw.org. 
  13. "International law allows the recognition of Western Sahara – Stockholm Center for International Law and Justice".