الھو ٻلھو راند

هيءَ سنڌ جي ٻهراڙين ۾ کيڏي ويندڙ ٻاراڻي راند آهي، جيڪا ڇهه -ٻار- کيڏي سگهن ٿا. هن راند رچائڻ لاءِ هڪ وڏو گول دائرو ڪڍبو آهي، جنهن جو قطر پنج فوٽ کن ٿيندو آهي. هن راند ۾ اکر ڀوري ذريعي فيصلو ڪبو آهي ته پهريان ڪهڙي -ٽيم- راند جو وارو وٺي. ڪڏهن ڪڏهن سڪل ٺڪري کڻي -ان- جي هڪ پاسي هڪ ڇوڪرو ٿُڪ اڇلائيندو، پوءِ هڪ رانديگر واريندو سُڪي ۽ ٻيو دريا (ٿڪ وارو -پاسو-) پوءِ ٺڪريءَ کي -آسمان- ڏانهن مٿي اڇلائيندو، جنهن جو واريل -پاسو- مٿان ٿيو، اهو پهريان وارو وٺندو. فيصلي ٿيڻ بعد -ٽيم- جو هڪ رانديگر گول ۾ بيهي، پير، مٺ، چپو، ڏوڏو، اک يا -ٺونٺ- هلندو ۽ آڳ ڏيندڙ -ٽيم- جا رانديگر پکڙيل هوندا، جيڪي ڏڪي جهٽڻ جي ڪوشش ڪندا، جيڪڏهن ڏڪي جهٽجي پئي ته رانديگر کاتو، ورنه آڳ ڏيندڙن مان هڪ رانديگر ڏڪي گول دائري ۾ اڇلائيندو، جنهن ۾ اندر ڏڪي پيل هوندي ۽ جيڪڏهن ڏڪي گول ۾ پئي ته رانديگر آئوٽ، نه ته رانديگر الهو ٻلهو هلندو. الهو ٻلهو هلڻ جو طريقو ’اڇا‘ وانگر آهي، يعني کاٻي هٿ جي آڱرين ۾ ڏڪيءَ جي هڪ چهنب جهلي سڄي هٿ ۾ جهليل ڏڪر سان هڪ پير هيٺان کان آهستي هڻندا ته جيئن ڏڪي -ٿورو- مٿي وڃي، پهرين ڌڪ هڻڻ مهل چوندا ’الهو‘ وري ٻيو ڌڪ زور سان هڻندا ۽ چوندا ’ٻلهو‘ ۽ ڏڪي پري وڃي پوندي. ڪي هوشيار رانديگر ته ’ٽلهو‘ ، ’چولهو‘ ۽ ’پنجوٽو‘ به هڻندا آهن. پوءِ آڳ وٺندڙ رانديگر گول جي ٻاهران ليڪي جي ڀرسان ڏڪر کڻي بيهندو، هوڏانهن آڳ ڏيندڙن مان هڪ ڇوڪرو ڏڪي گول ۾ اڇلائڻ جي ڪوشش ڪندو، پر آڳ وٺندڙ رانديگر ڪوشش ڪندو ته ڏڪيءَ کي ڌڪ هڻي گول ۾ ڪرڻ کان بچائجي، جي ڏڪي گول ۾ پئجي وئي ته رانديگر کاتو، ورنه تيستائين ’اِلهو ٻلهو‘ هلندو، جيسين ڏڪي جهٽجي يا گول ۾ پئجي وڃي. اهڙي نموني اهو رانديگر کاپندو، وري ٻيو هلندو.[1]

حوالاسنواريو