اسڪندر مرزا

پاڪستان جو پھريون صدر

ميجر جنرل اسڪندر مرزا 13 نومبر 1899ع ۾ ڄائو، 6 آڪٽوبر 1955ع کان 23 مارچ 1956ع تائين پاڪستان جو گورنر جنرل، 23 مارچ 1956ع کان 27 آڪٽوبر 1958ع تائين ملڪ جو صدر رهيو.

ھز ايڪسلنسي ميجر جنرل
اسڪندر مرزا
Iskander Mirza.jpg
اسڪندر مرزا (1899–1969)
پاڪستان جو پھريون صدر
عهدو سنڀاليو
23 مارچ 1956 – 27 آڪٽوبر 1958
وزير اعظممحمد علي (1956)
حسين شھيد سھروردي(1956–57)
ابراهيم اسماعيل چندريگر (1957)
فيروز خان نون (1957–58)
جنرل ايوب خان (acting)
پيشروپاڪستان جو آئين، 1956
جانشينجنرل ايوب خان
پاڪستان جو چوٿون گورنر جنرل
عهدو سنڀاليو
7 آگسٽ 1955 – 23 مارچ 1956
(قائم مقام صدر پاڪستان 7 آگسٽ 1955 – 6 آڪٽوبر 1955)
شاهي حڪمرانايلزبيٿ II
وزير اعظممحمد علي بوگرا (1955)
چوڌري محمد علي (1955–56)
پيشروملڪ غلام محمد
جانشينعھدو ختم ڪيو ويو
پاڪستان جو وزير داخلا
عهدو سنڀاليو
24 آڪٽوبر 1954 – 7 آگسٽ 1955
وزير اعظممحمد علي بوگرا
پيشرومشتاق احمد گرماڻي
جانشيناي ڪي فضل الحق
رياستن ۽ سرحدي علائقن جي وزارت
عهدو سنڀاليو
24 آڪٽوبر 1954 – 7 آگسٽ 1955
وزير اعظممحمد علي بوگرا
گورنر مشرقي پاڪستان
عهدو سنڀاليو
29 مئي 1954 – 23 آڪٽوبر 1954
گورنر جنرلملڪ غلام محمد
وزير اعلیٰابو حسين سرڪار
پيشروچوڌري خليق الزمان
جانشينمحمد شھاب الدين (Acting)
ڊفينس سيڪريٽري
عهدو سنڀاليو
2 آڪٽوبر 1947 – 6 مئي 1954
وزير اعظملياقت علي خان (1947–51)
خواجہ ناظم الدين (1951–53)
محمد علي بوگرا (1953–54)
وزيرلياقت علي خان
پيشروپاڪستان جي رياست جو قيام
جانشيناختر حسين
ريپبلڪن پارٽي جو نائب صدر
عهدو سنڀاليو
1955–1958
صدرفيروز خان نون
ذاتي تفصيل
پيدائشاسڪندر علي مرزا
13 نومبر 1899(1899-11-13)
مرشد آباد، بينگال، برٽش انڊيا
ھاڻي: ويسٽ بينگال، ڀارت
وفات13 نومبر 1969 (عمر 70 سال)
لنڊن, انگلينڊ،يونائيٽيڊ ڪنگڊم
دفن جو مقامتھران, ايران
شهريتگڏيل بادشاھت
(1899–1947) (1958-1969)
Flag of Pakistan.svg پاڪستان
(1947–1969)[1]
قوميتبينگالي
سياسي جماعتريپبلڪن پارٽي (1955–59)
ٻيون سياسي
وابستگيون
مسلم ليگ (1950–55)
مادر علميرايل ملٽري اڪيڊمي سينڌرسٽ
بمبئي يونيورسٽي
شهري اعزازOrder of the Sun (Afghanistan) - ribbon bar.gif نشان لمار
Order of Pahlavi (Iran).gifنشان پھلوي
Order of the Indian Empire Ribbon.svgآرڊر آف انڊين ايمپائر
فوجي خدمتون
سروس/شاخ برطانوي هندوستاني فوج
 پاڪ فوج
سال خدمتون1920–1954
عهدوOF-7 Pakistan Army.svg US-O8 insignia.svg ميجر جنرل
لڙائيون/جنگيونوزيرستان واري مھم، 1936
انڊو پاڪستان جنگ،1947
فوجي اعزازOrder of the British Empire (Military) Ribbon.pngآرڊر آف برٽش ايمپائر
India General Service Medal 1909 BAR.svgجنرل سروس ميڊل

پيدائش ۽ تعليمسنواريو

سيد اسڪندر مرزا 13 نومبر تي مرشد آباد بنگال ۾ ڄائو هو. سيد محمد فتح علي جو پٽ هو، جيڪو بنگال جي آخري نواب منصور علي خان جو پوٽو هو. ائين اسڪندر مرزا جو شجرو مير جعفر سان ملي ٿو. سندس ننڍپڻ بمبئي ۾ گذريو، شروعاتي تعليم ايلفُنسٽن ڪاليج مان ۽ پوءِ بمبئي يونيورسٽي مان حاصل ڪئي.

فوجي ۽ سول خدمتونسنواريو

 
مرزا برٽش آرمي ۾

بعد ۾ رائل ملٽري اڪيڊمي سئينڊهرسٽ مان گريجوئيشن ڪرڻ بعد برطانوي فوج ۾ شامل ٿيو ۽ مختلف علائقن ۾ فرض انجام ڏيندو رهيو. ڪجهه سال فوج ۾ نوڪري ڪرڻ بعد هو سول سروس ۾ شامل ٿيو، مختلف قبائلي علائقن ۾ پوليٽيڪل ايجنٽ طور نوڪري ڪرڻ بعد 1946ع ۾ پهرين جوائنٽ ڊفينس سيڪريٽري ۽ پوءِ ڊفينس سيڪريٽري ٿيو. برٽش انڊين آرميءَ کي انڊين ۽ پاڪستان آرميءَ ۾ ورهائڻ ۾ هن اهم ڪردار ادا ڪيو.

پاڪستان ٺھڻ کانپوءِ خدمتونسنواريو

پاڪستان ٺهڻ کانپوءِ اسڪندر مرزا کي هن نئين ملڪ جو سيڪريٽري دفاع مقرر ڪيو ويو. 1954ع ۾ کيس هنگامن ۽ سياسي بيچيني روڪڻ لاءِ اوڀر پاڪستان جو گورنر مقرر ڪيو ويو. جڏهن محمد علي بوگرا وزير اعظم ٿيو ته پاڻ وزير داخلا ٿيو. 1955ع ۾ قائم مقام گورنر جنرل ٿيو. سندس ئي دور ۾ اوڀر پاڪستان کي اولهه پاڪستان سان برابري ڏيڻ جي نالي ۾ اولهه پاڪستان جي سمورن صوبن کي ملائي ون يونٽ ٺاهيو ويو. اسڪندر مرزا ون يونٽ جو وڏو حامي هو ۽ ذاتي طور مذهب کي رياستي معاملن کان ڌار رکڻ ۾ ويساهه رکندڙ هو. ان جي باوجود 1956ع ۾ هن جو جهڪاءُ مذهب ڏانهن گهڻو هو. اسڪندر مرزا جڏهن گورنر غلام محمد کي هٽائڻ بعد گورنر جنرل ٿيو ان زماني ۾ هن ٻي شادي ناهيد مرزا سان ڪئي. ناهيد مرزا ايراني خاتون هئي، جيڪا ان کان اڳ ايران ۾ پاڪستان جي فوجي اتاشي جي زال هئي.

پاڪستان جي پھرين صدر جي مقرري جي تقريب

1956ع ۾ جڏهن پاڪستان جو پهريون آئين ٺهيو ته اسڪندر مرزا ملڪ جو پهريون صدر ٿيو. سندس صدارت جي ٻن سالن دوران ملڪ سخت سياسي انتشار جو شڪار رهيو. ٻن سالن جي عرصي ۾ چار وزيراعظم آيا.

رضا شاه پهلوي جو دؤرو

مارشل لا لڳائڻ ۽ جلاوطنيسنواريو

1958ع ۾ جڏهن اسڪندر مرزا ڏٺو ته 1956ع جو آئين ملڪ ۾ گهوٽالي جو ڪارڻ بڻجي رهيو آهي ته هن ملڪ ۾ مارشل لا لاڳو ڪيو. هن ايوب خان کي ڪمانڊر ان چيف مقرر ڪيو. ڪجهه ئي ڏينهن ۾ ايوب خان اسڪندر مرزا کي هٽائي پاڻ مارشل لا ايڊمنسٽريٽر ٿي ويو. اسڪندر مرزا کي جلا وطن ڪيو ويو.

خاندانسنواريو

کيس پهرين زال مان ٻه پٽ ۽ چار ڌيئرون آهن، جڏهن ته ٻي زال ناهيد مان ڪو به اولاد نه ٿيس.

وفاتسنواريو

 
اسڪندر مرزا جو جنازو

مرزا 1969ع ۾ وفات تائين لنڊن ۾ جلا وطني جي زندگي گذاري. سندس وفات وقت يحيٰ خان جي فوجي حڪومت هئي، جنهن سندس ميت پاڪستان آڻڻ ۽ دفنائڻ جي اجازت نه ڏني. بعد ۾ سندس لاش تهران نيو ويو، جتي شاهه ايران حڪومت جي سربراهه وانگر سندس تدفين ڪئي.[2]

ورثوسنواريو

 
ايراني شاھ ۽ مرزا جي يادگار ٽڪلي

حوالاسنواريو

  1. Rahman, Syedur (2010). "Introduction" (en ۾) (google books). Historical Dictionary of Bangladesh. Plymouth, UK: Scarecrow Press. p. li. ISBN 9780810874534. https://books.google.com/books?id=bJfcCPUr0OoC&pg=PR51. Retrieved 30 March 2017. "Scarecrow Press, Rahman" 
  2. انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا، جلد پھريون، سنڌي لينگئيج اٿارٽي، حيدرآباد.