"ڳوٺ ڳاها" جي ورجائن ۾ تفاوت

١٠٣ بائيٽون واڌ ،  ٣ مهينا پهرين
سنوار جو تَتُ ڪونھي
ٽيگَ: موبائل سنوار موبائل ويب سنوار وڌيل موبائل سنوار
ٽيگَ: موبائل سنوار موبائل ويب سنوار وڌيل موبائل سنوار
 
==نالو==
ڳاها تي نالو ڳاها ڪيئن پيو اهو تاريخ ۾ اڻ جوابيل سوال رهندو پر گمانمورخ ڪريڊاڪٽر سگهجينياز ٿوعباسي تهجي خيال موجب نالو ڳاها قبيلي جي پٺيان پيل ڀانئجي ٿو. عزيز ڪنگراڻي پڻ ان راءِ جو آهي تہ ڳاها قبيلو سماٽ قبيلو آهي ممڪن آهي ته هتي ڳاها قبيلو آباد هجي ۽ انڪري مٿس نالو ڳاها پيو. ڳاها دولھ دريا خان جو ڳوٺ هو.  ڳوٺ تي نالو شايد ڳاها قبيلي جي رهائش جي ڪري پيل ڀانئجي ٿو. بهرحال سنڌ جي سمورين تاريخن  شهيد دولھ دريا خان جي ٻن ڳوٺن جو ذڪر ڪيو ويو آهي. هڪ ٽلٽي ٻيو ڳوٺ ڳاها. دولھ دريا خان جي ٻنهي ڳوٺن ۾ رهائش ٻُڌائي وئي آهي. ڳاها ۾ کيس ڄام نظام الدين سمو عرف ڄام نندو طرفان جاگير عطا ٿيل هئي.<ref>{{حوالو_ويب|url=https://azizkingrani.wordpress.com/2014/12/18/ancient-sites-towns-and-villages/|title=Ancient sites, towns and villages|date=2014-12-17|website=Aziz Kingrani|language=en|access-date=2021-10-02}}</ref>
 
==تاريخ ۽ محل وقوع==
فارسي ۾ لکيل سنڌ جي اڪثر تاريخن ۾ ڳوٺ ڳاها کي ”ڪاهان“ لکيو ويو آهي. غلام محمد لاکو ڪتاب سنڌ جي تاريخ جو تاريخي ۽ تحقيقي جائزو ۾ لکي ٿو ته ”جڏهن ڄام فيروز ۾ دولھ دريا خان ۾ اختلاف پيدا ٿيو هئو ته دريا خان ٺٽو ڇڏي پنهنجي ڳوٺ ڳاها (ڪاهان) ۾ مقيم ٿيو. اتي مدرسو قائم هو جيڪو سڄي سنڌ ۾ مشهور هو. هتي هرات مان آيل سيد يار محمد ابهري، اثير الدين ابهري۽ سندس پٽ سيد عبدالعزيز ابهري پڙهائيندا هئا. مير علي شير قانع [[تحفته الڪرام]] ۾ ڄائائي ٿو ته عبدالعزيز ابهري ڳوٺ ڳاها ۾ وفات ڪئي ۽ اتي ئي دفن ٿيو. تاريخ [[جنت السنڌ]] ۾ مولائي شيدائي لکيو آهي ته دريا خان ڪجھ وقت حڪومت (ڄام فيروز جي) ۾ رهيو پوءِ عهدو ڇڏي ڳوٺ ڳاها وسايائين. مٿين سڀني تاريخن ۾ ڳاها پرڳڻي ۾ منڇر منجهان سائو يا سانوه (موجوده ساوڙو ،جوهي) واھ کوٽائن لاءِ ڄام نظام الدين عرف عام ڄام نندي دريا خان سان چاڳلو هندو به موڪليو هو.<ref>غلام محمد لاکو، ڪٿاب سنڌ جي تاريخ جو تاريخي ۽ تحقيقي مطالعو</ref>